Hukukçulara göre: Erdoğan'ın İstanbul Sözleşmesi kararnamesi hükümsüz

Erdoğan'ın gece yarısı kararı ile feshedildiğini bildirdiği İstanbul Sözleşmesi'nden Cumhurbaşkanı kararı ile çıkılamayacağını kaydeden hukukçular, "Sözleşme yürürlüktedir" dedi.


Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'nden ayrıldığını bildiren ve dün gece Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle ilgili tartışmalar başladı.

Dün gece Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle, Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'nden ayrıldığı açıklandı. Karar, başta kadınlar olmak üzere sosyal medya kullanıcıları tarafından çok büyük tepkiyle karşılanırken, hukukçulardan önemli açıklamalar geldi. Sosyal medya hesaplarından açıklamalarda bulunan hukukçular, Cumhurbaşkanı kararı ile uluslararası sözleşmelerden çıkılamayacağını kaydetti.

TURGUT KAZAN: SÖZLEŞMEDEN CUMHURBAŞKANI KARARNAMESİYLE ÇIKILAMAZ

Hukukçu Turgut Kazan, Twitter'dan yaptığı açıklamada İstanbul Sözleşmesi'nden Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle çıkılamayacağını ve sözleşmenin yürürlükte olduğunu ifade etti. Kazan, "İstanbul Sözleşmesi Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca yasayla onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Böyle bir sözleşmeden Cumhurbaşkanı kararnamesiyle çıkılamaz. Dolayısıyla, TBMM yeni yasa yapmadıkça İstanbul Sözleşmesi yürürlüktedir."

HÜLYA GÜLBAHAR: SÖZLEŞMEYE NASIL TARAF OLUNDUYSA O ŞEKİLDE ÇIKILIR

Kadın hakları aktivisti avukat Hülya Gülbahar da, Cumhurbaşkanı kararı ile uluslararası sözleşmelerden çıkılamayacağını bildirdi. Gülbahar, "CB kararı ile uluslararası sözleşmelerden çıkılamaz. Nasıl taraf olunduysa öyle çıkılır. İstanbul Sözleşmesi Meclis'te oybirliği ile kabul edildi. Meclisi kendi iradesine, halkın iradesine sahip çıkmaya çağırıyoruz. #MeclisGöreve #İstanbulSözleşmesi ne sahip çıkmaya...." ifadelerini kullandı.

KEREM ALTIPARMAK: SÖZLEŞME YÜRÜRLÜKTEDİR

İnsan hakları hukukçusu Kerem Altıparmak ise, sosyla medya hesabından yaptığı açıklamada, "umhurbaşkanının Meclis yerine geçip yasama işlemi yapması durumunda “fonksiyon gaspı” vardır" dedi. Altıparmak, şunları söyledi:

"Cumhurbaşkanının Meclis yerine geçip yasama işlemi yapması durumunda “fonksiyon gaspı” vardır. Bu işlemin yaptırımı “yok hükmünde olması”dır. #İstanbulSözleşmesi‘ni kaldıran CB kararı ancak yasayla yapılabilecek bir işlem olduğu için yoklukla malüldür. Sözleşme de yürürlüktedir."

İSTANBUL BAROSU: KARAR YOK HÜKMÜNDEDİR

İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi, Cumhurbaşkanına İstanbul Sözleşmesini fesih etme yetkisi verilmediğini vurgulayarak "Bu karar yok hükmündedir ve 24 Kasım 2011 tarihinde TBMM tarafından onaylanan İstanbul Sözleşmesi yürürlüktedir" dedi. Hukukçu Ece Güner Toprak da İstanbul Sözleşmesi’nin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile feshedilemeceğini belirterek, “Anayasamız 90. maddesine göre İstanbul Sözleşmesi kanun hükmündedir (hatta üstünde). Temel haklarda kararname düzenlenemez (Anayasa 104. madde). Kararname, Anayasamızın ihlali; AYM iptal edecektir” ifadelerini kullandı.

İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi tarafından sosyal medya hesabından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

15.07.2018 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 'Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde' Cumhurbaşkanına Uluslararası Sözleşmelerin fesih etme yetkisi verilmemiştir. 20.3.2021 tarih, 31429 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 3718 sayılı kararda işe 'sözleşmenin feshedildiği' belirtilmiştir. Bu karar yok hükmündedir ve 24 Kasım 2011 tarihinde TBMM tarafından onaylanan Istanbul Sözleşmesi yürürlüktedir.

PROF. DR. İBRAHİM KABOĞLU: SÖZLEŞMENİN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARIYLA FESHİ İMKANSIZ

CHP İstanbul Milletvekili ve Anayasa Komisyonu Üyesi Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu da Twitter hesabından paylaştığı video ile "Kadınların yaşam hakkına ilişkin olan İstanbul Sözleşmesi'nin Cumhurbaşkanlığı Kararıyla feshi, Anayasamız açısından imkansızdır" dedi.
 
"İstanbul Sözleşmesi, kadınların her türlü şiddete karşı korunmasını ve kadınların yaşam hakkının korunmasını amaçlayan bir sözleşmedir. Bu sözleşme bir yasayla 10 yıl önce onaylanmış ve yürürlüğe konulmuştur. Bu sözleşme 42 milyon yurttaşımız için yaşamsaldır. Bu sözleşmeden Türkiye'nin çıkması mümkün değildir. Bu bakımdan bu sözleşme hakkında çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararı Anayasa'ya tümüyle aykırıdır, yok hükmündedir. Bu karara karşı hemen Danıştay'a başvurulmalıdır. Çünkü bu karar esasen Türkiye'nin 70 yıllık uluslararası insan hakları kazanımlarının yadsınması anlamına gelmektedir. Ama bunun ötesinde cumhuriyetin 100. yılına doğru demokratik cumhuriyet ve tek adam yönetimi arasındaki tercihte safların belirlenmesidir. Bu bakımdan dayanışma günü bugündür."

Kaboğlu ayrıca yayımladığı yazılı açıklamayla, kararın neden Anayasa açısından yok hükmünde olduğunun gerekçelerini 12 maddede sundu:

İstanbul Sözleşmesi'nin feshini amaçlayan Cumhurbaşkanı kararı (R.G: 20 Mart 2021/3718 sy.), Anayasa açısından yok hükmündedir.

İstanbul Sözleşmesi, 6251 sayılı yasa ile TBMM’de oy birliği uygun bulunarak, Anayasa madde 90 çerçevesinde yürürlüğe konulmuştur.

İnsan Haklarına ilişkin bir Uluslararası andlaşma olarak İstanbul Sözleşmesi, md. 90 gereğince normlar hiyerarşisi bakımından yasaların da üstünde yer almaktadır.

Sözleşme'den çıkışın, “usulde paralellik ilkesi” gereği, ancak TBMM'de kabul koşullarına uyularak mümkün olabileceği öne sürülse de, böyle bir işlem, Türkiye'nin Avrupa Konseyi çerçevesinde İnsan Hakları kazanımlarını sorgulamak anlamına geleceğinden, kazanılmış haklar için geçerli geriye götürülemezlik genel ilkesine aykırılık oluşturur.

Cumhurbaşkanı'nın 3718 sayılı kararı, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)-9 madde 3'e dayandırılmış olsa da, bu maddenin geçerlik alanı,  uygulama andlaşmaları ile kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılan ekonomik, ticari, teknik veya idari andlaşmalara ilişkin olan Anayasa madde 90/3 ile sınırlı olup, yasa ile uygun bulunan uluslararası sözleşmeleri kapsamamaktadır. “Milletlerararası andlaşmaları onaylar ve yayımlar” kaydı (md.104/11), ancak md.90/3 veya uygun bulma yasası sonrası işlem için geçerli olabilir.

Cumhurbaşkanı'nın bir kararla İnsan Haklarına ilişkin uluslararası sözleşmeyi feshi bir yana,  Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile dahi (bazı sosyal haklar dışında) insan hakları alanında düzenleme yapamaz.

Cumhurbaşkanı'nın hiçbir işlemi, yasa alanında düzenleme yapamaz. Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak yetkisi sadece TBMM'ye aittir.  6251 sayılı yasa hala yürürlüktedir ve yürürlükte olduğu sürece Cumhurbaşkanı işlemi ile Sözleşme'den çekilmek olanaksızdır.

Cumhurbaşkanı'nın 3718 sayılı kararı, Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 6. (kaynağını Anayasadan almayan yetki kullanma yasağı),  7. (yasama yetkisinin devredilmezliği), 11. (Anayasanın üstünlüğü), 13. (hak ve özgürlüklerde yasallık ilkesi), 87. (Kanun koymak ve kaldırmak yetkisinin TBMM’ye aidiyeti), 90. (uluslararası sözleşmelerin normlar hiyerarşisindeki yeri) ve 104. (CB yetkilerinin sınırları) maddelerine açıkça ve çok yönlü olarak aykırı olup hukuken yok hükmündedir.

3718 sayılı kararın iptali ve yürütmenin durdurulması için hemen Danıştay'a başvurma gereği vardır. Kararda dayanak alınan ve kötüye kullanıma açık olup hukuk devletine aykırı olması nedeniyle CBK-9 madde 3'ün de Anayasaya aykırılık itirazı önsorun olarak yapılmalıdır.

Cumhurbaşkanı'nın 3718 sayılı kararının Anayasa ve hukuk dışı bir işlem olması nedeniyle yargıya intikal ettirildiği, hemen Avrupa Konseyi'ne bildirilmelidir.

Sorumluluk bakımından; bundan böyle olası bir kadına yönelik şiddet ve öldürme eylemi ile 3718 sayılı karar arasında nedensellik ilişkisinin kurulması, sorumluluk hukukun temel bir ilkesidir.

100. yıla doğru demokratik Cumhuriyet yanlıları ile keyfi tek adam yönetimi yanlıları arasındaki ayrışma derinleşirken, "insan haklarına dayanan demokratik hukuk devleti" yolunda anayasal dayanışma halkalarını örmek ve genişletmek her yurttaşın hakkı olduğu gibi 42 milyon kadına karşı bir görevdir.

ANAYASA’NIN 90 VE 104’ÜNCÜ MADDESİ

Anayasa’nın 90. maddesi “Türkiye Cumhuriyeti adına Yabancı Devletlerle ve Milletlerarası Kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası Andlaşmalar kanun hükmündedir” ifadelerini içeriyor.

Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin sıralandığı Anayasa’nın 104. maddesinde ise “Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz” diyor. (KAZETE)



Yorumlar:

Yorum Yaz