Bilim insanlarından Erdoğan'a 'insan hakları' mektubu

 

İnsan hakları alanında çalışan akademisyenler, Cumhurbaşkanı ve hükümet temsilcilerine, insan haklarına saygılı olmaları konusunda açık mektup gönderdi.

22.10.2015
Yazı Boyutu:  
İnsan hakları alanında çalışan akademisyenler, başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, Başbakan Ahmet Davutoğlu, İçişleri Bakanı Selami Altınok ile Adalet Bakanı Kenan İpek’e açık mektup yazdı.

Burcu Karakaş'ın Diken Tv'de yer alan haberine göre, Aralarında Kerem Altıparmak, Şebnem Korur Fincancı, İbrahim Kaboğlu, Melek Göregenli, Nilgün Toker ve Ümit Biçer’in de bulunduğu akademisyenlerin imzacısı olduğu mektupta, 25 Temmuz’dan bu yana meydana gelen insan hakları ihlallerine vurgu yapılarak, devletin söz konusu ihlaller noktasında yerine getirmesi gereken yükümlülükler hatırlatıldı.

Mektupta, şu ifadelere yer verildi:

“Sayın Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbas¸kanı, Bas¸bakanı, I·çis¸leri Bakanı, Adalet Bakanı, ve Türkiye I·nsan Hakları Kurumu,

Size 25 Temmuz 2015’ten beri Türkiye’nin birçok ilinde PKK üyelerine kars¸ı terörle mücadele kapsamında yapılan operasyonlarda ortaya çıktıgˆı ile ilgili kuvvetli s¸üpheler bulunan agˆır insan hakları ihlalleri ile ilgili yazıyoruz.

Anayasa’nın 15. Maddesi uyarınca temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması savas¸, seferberlik, sıkıyönetim veya olagˆanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan dogˆan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdigˆi ölçüde mümkündür. Ancak olagˆanüstü halde alınabilecek bir dizi önlem alınmıs¸ olmasına ragˆmen, Türkiye’de Anayasa’ya uygun bir s¸ekilde olagˆanüstü hal ilan edilmis¸ degˆildir.

Bu nedenle, hiçbir kis¸i ve kurum Anayasa’da ve Türkiye’nin taraf oldugˆu insan hakları sözles¸melerinde öngörülen temel hak ve özgürlüklerin olagˆan zaman için öngörülenden daha fazla sınırlandırılmasına yol açacak önlemler alamaz. Terörle mücadele kapsamında yürütülen tüm operasyonların iç hukuk ve uluslararası hukuktan dogˆan insan hakları hukuku yükümlülüklerine göre planlanması ve uygulaması gerekir.

I·nsan hakları hukuku devletlere, yetki alanındaki insanların hayatlarının ve vücut bütünlüklerinin tüm siyasal amaçların önünde tutulması hukuki sorumlulugˆunu yükler. Silahlı gruplara kars¸ı yapılan yakalama ve gözaltı operasyonlarında kolluk kuvvetlerinin operasyonel durumun gerektirdigˆi ölçüde (kendi yas¸amını, digˆer kolluk kuvvetlerinin yas¸amını ya da sivil halkın yas¸amını korumak amacı ile) kuvvet kullanma hakkı ve ödevi vardır. Ancak bu hak ve ödev, insan hakları hukuku çerçevesine uygun olarak kullanılmalıdır:

a. Silahlı grup ve kis¸ilere yönelik yapılan operasyonların amacı, s¸üpheli olan kis¸I veye kişilerin öldürülmesi degˆil, sagˆ olarak yakalanmasıdır;
b. Yapılacak operasyonlar; sivillerin can güvenligˆini riske atacak s¸ekilde organize edilemez;
c. Yapılacak operasyonlarda sivillerin ve yakalanmaya çalıs¸ılan kis¸ileri birbirinden ayırt etmeyen silah ve yöntemler kullanılamaz;
d. Gözaltına alınan kis¸iler kontrol edildikten sonra vücut bütünlüklerine saldırıda bulunulamaz, özgürlügˆünden mahrum bırakılanlara her türlü kötü muamele yasaktır;
e. Hayatını kaybetmis¸ olanlara yönelik, her türlü as¸agˆılayıcı, küçük düs¸ürtücü eylem hukuka aykırıdır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin insan hakları hukukundan kaynaklanan ikinci bir ödevi ülke topraklarında, sebebi ne olursa olsun, ortaya çıkan bütün ölümleri, is¸kence ve kötü muamele iddialarını etkili olarak sorus¸turmaktır.

Buna göre:

a. Devlet, çatıs¸malar sırasında ölen veya öldügˆünden s¸üphelenilen tüm güvenlik görevlisi, yurttas¸ ve silahlı örgüt üyelerinin ölüm nedenlerini etkili bir s¸ekilde sorus¸turmalı, egˆer sorus¸turma sonucunda bir suç is¸lendigˆi tespit edilebilirse, faillerinin adalet önüne çıkarılması için gerekli tüm önlemleri almalıdır;
b. Sorus¸turmalar sırasında; bagˆımsızlık ve tarafsızlık güvenceleri gözetilmeli, teknik bilgi gereken konularda bagˆımsız uzmanlardan yararlanılmalıdır;
c. Ölüm gerçekles¸en durumlarda ölü muayenesinin Birleşmiş Milletler Hukuk Dışı, Keyfi ve Yargısız İnfazların Önlenmesine ve Soruşturulmasına İlişkin El Kılavuzuna (Minnesota Protokolü), is¸kence ve kötü muamele iddialarında raporlamanın Birleşmiş Milletler İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı, Aşağılayıcı Muamele veya Cezaların Etkili Biçimde Soruşturulması ve Belgelendirilmesi için El Kılavuzuna (İstanbul Protokolü) uygun yapılması sagˆlanmalıdır;
d. Suça karıs¸tıgˆı tespit edilen veya s¸üphelenilen kamu görevlileri hakkında ceza sorus¸turması yanında etkili idari sorus¸turma açılmalı, sorus¸turma süresince ilgileler görevden el çektirilmelidir;
e. Sorus¸turmalar, sorus¸turmanın adilligˆine zarar vermeyecek s¸ekilde maktülün yakınları ve toplumun hakikati bilme hakkına riayet ederek s¸effaf bir s¸ekilde, hızlı ve etkili bir s¸ekilde yürütülmelidir.
I·nsan hakları yükümlülüklerine saygı, hukukun üstünlügˆüne dayanan demokratik rejimlerin temel ve vazgeçilemez unsurudur. Bu yükümlülük, terörle mücadele nedeni ile askıya alınamaz. Nitekim, terörle mücadele kapsamında yapılan operasyonlar ile bagˆlantılı olarak Avrupa I·nsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Türkiye aleyhine verdigˆi bagˆlayıcı çok sayıda karar, benzer vakalarda yukarıda andıgˆımız kos¸ullara uyulmayarak agˆır insan hakları ihallerine yol açıldıgˆını göstermektedir. Bu ihlallerin yol açtıgˆı insani dram ve devlete güvensizlik etkilerini günümüze kadar tas¸ımıs¸tır. Benzer bir durumun tekrar etmemesi karar alıcıların elindedir. Bunun, elinde yetki bulunan kis¸iler açısından insani, ahlaki ve hukuki bir yükümlülük oldugˆunu hatırlatmak ve yetkilileri gerekli önlemleri almaya çagˆırmak bizim için tarihi bir sorumluluktur.”

İmzacılar:

Doç. Dr. Bas¸ak Çalı
Yard. Doç Dr. Kerem Altıparmak
Prof. Dr. Gökçen Alpkaya
Yrd. Doç. Dr. Ahmet Murat Aytaç
Profesör Dr. Osman Doğru,
Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı
Prof. Dr. Ümit Biçer
Prof. Dr. Melek Göregenli
Dr. Esra Demir-Gürsel
Profesör Dr. İbrahim Kaboğlu
Prof. Dr. Türkan Yalçın Sancar
Dr. Cavidan Soykan
Dr Tolga Şirin
Prof. Dr. Nilgün Toker
Yrd. Doç. Dr. Kıvılcım Turanlı
Dr. Mine Yıldırım
Dr. Cenk Yiğiter

(BURCU KARAKAŞ/ DİKENTV)

Üye Ol



Üye Girişi