1 MAYIS

01.05.2011 0

“Yepyeni bir hayat gelir bizde ve her yerde
1 Mayıs, 1 Mayıs İşçinin Emekçinin Bayramı!”
Bu marşı öğrendiğim ve ağız dolusu haykırdığım gün şunu da öğrendim ki, 1 Mayıs yalanlarla örülü bir masal olarak bizlere anlatılmış. Söz konusu emek olunca hangi konuda doğru masallar dinledik ki?
1 Mayıs bizim biçimlendiğimiz koşullarda yıllarca ‘Bahar bayramı’ olarak kutlandı. Çocukluğumuzun şenliği, gençliğimizin korku masalı, işçiliğimizin yasak bayramı, 1 Mayıslar yaşadık…

1 Mayıs yaklaştıkça gözaltına alınan ‘Eski tüfekler’, devrimciler, emekçiler, yüreklere salınan korku, verilen gözdağları, sanki emek bayramı değil savaş provaları yapılan günler yaşadık.

Bizim yaşadığımız koşullarda 1 Mayıs hep böyle şekillendi.
O nedenle çocuklara anlatacağımız 1 Mayıs masalı önce yalanlarla başlayacak sonra Nazım Hikmet in  ‘İşçiler ve 1 Mayıs’ şiiri ile soluklanacağız: 
" Onlar ki toprakta karınca,
suda balık,
havada kuş kadar
çokturlar;
korkak,
cesur,
cahil,
hakîm
ve çocukturlar
ve kahreden
yaratan ki onlardır,
destanımızda yalnız onların maceraları vardır."  Ezberlediğimiz şiir, söylediğimiz ‘günlerin bugün getirdiği’1 Mayıs marşı,  tarihçesini ağız dolusu anlatacağımız o efsaneleşen öykü:

1 Mayıs 1886
Amerika nın Chicago kentinden işçilerin istekleri: İş gününün sekiz saat olarak saptanması. Bu kadar olur mu? Kölelik benzeri çalışma koşullarının düzetilmesi ve sendikal haklar için yapılan grev ve gösteriler sonunda; kanlı çatışmaların, sorumlusu olarak, işçi önderlerinin tutuklanması ve idam edilmesi...
11. Enternasyonal’in 1889 tarihinde yaptığı çağrı ile 1 Mayıs, dünya işçi sınıfının birlik, dayanışma ve mücadele günü olarak o tarihten itibaren 135 ülkede İşçi Bayramı olarak kutlanmaya başlar.                          
1 Mayıs ta, tıpkı 8 Mart " Dünya Emekçi Kadınlar Günü " gibi ardından kanlı olaylar ve bedeller ödenen mücadele günü...
Türkiye de ilk " 1 Mayıs " şiirini yazan, tramvay işçileri grevine katılan, yoksul bir kantarcının kızı Yaşar Nezihe. " Bir Mayıs İçin " şiirinde: " Ey işçi. / Bugün hür yaşamak hakkı seninken / Patronlar o hakkı senin almışlar elinden" diyor.

TÜRKİYE’DE 1 MAYIS
Ülkemizde 1 Mayıs ilk kez Osmanlı döneminde, 1905 yılında İzmir’de kutlanır, bunu 1909 Üsküp kutlaması izler. İstanbul 1 Mayıs kutlaması ile 1910’da tanışır.
Cumhuriyet döneminde uzun yıllar dönemin koşulları nedeniyle “ 1 Mayıs”ların “ işçi bayramı” olarak kutlanması yasaklanır. İşçi bayramı olarak ilk kez, 1975’de İstanbul Tepebaşı’nda bir düğün salonunda, 1976’dan itibaren de meydanlarda coşkulu kutlandı.
Ve 1 Mayıs 1977.
O kanlı gün işçi sınıfı tarihindeki yerini aldı.
12 Eylül 1980 darbesi ile bir süre kutlamalar kesintiye uğradı.
Batı ülkelerinde olduğu gibi yasal “ işçi bayramı” statüsü kazandırılmasa bile, 1 Mayıs’ın 2009 yılında “ emek ve dayanışma Günü” adıyla TBMM’nde tatil günü olarak kabul edildi.
TAKSİM: EMEĞİN BAYRAM YERİ

2010’da Taksim Meydanı’nda 33 yıl aradan sonra 1 Mayıs’ı coşkuyla kutladık…
O, 1 Mayıs özlemin gönüllerde gül açtığı gündü.
O gün sevgiliye kavuştuk.
Yılların yalan masalı o gün son buldu.
“ Ancak bu böyle gitmez
Sömürü devam etmez
Yepyeni bir güneş doğar
Bizde ve ülkelerde”
Bu yıl 1 Mayıs’ın 122. yılında Avusturya’nın İnnsbruck kentinde konuşacağım.
Gönlüm Taksim’de…