Zerrin Toprak Karaman

Prof.Dr, Dokuz Eylül Üni. İİBF.

zerrintoprak@gmail.com


11.04.2021
268
3
Yazı Boyutu:    

Kamu yönetimi teşkilatlanması ile olan ilişkilerimizde artık büyük ölçüde bankadan gidip “rahat rahat” , mali sorumluluklarımızı yerine getirme- para yatırma yerine, kapısının önündeki cihazlardan “rahat –rahat” ! transfer işlemlerine  “zorlanmış bulunuyoruz”. Personel de artık, Covid ortamında, “cüzamlı” örneği veremeyeceğimizden daha kötüsü ben yardımcı olamam, başının çaresine bak, derken kapı önünde biz “ . ” birbirimize yardımcı oluyoruz. Aslında bu konu yetenekle ilgili olmaktan öte, hak kavramı içinde “gönüllülük” ile ilgilidir. Nihayet bu yazının yazılması zamanı geldi diye düşünüyorum. Aslında, 2010 yılından beri yazılarımı takip edenler, “e-vatandaşın hakları ve e-devletin sorumlulukları” üzerine çalıştığımı bilirler. Dijital gelişme ve değişmeler devam ederken, gelinen nokta hala beklenen e-devlet sorumluluğu düzeyine eriştiğimizi söylemenin mümkün olmadığıdır.

E-Devlet, kamu yönetimi teşkilatlanmasının yürüttüğü kamu hizmetleriyle doğrudan ilgili bir kavramdır. Planlamadan kontrole, yönetim süreci aşamalarının desteklenerek kamu hizmetlerinin kalitesini ve verimliliğini artırmak için başvurulan dijital bir yöntemdir. Hizmet tanımlamaları vatandaş odaklı olmakla birlikte, küreselleşme dinamikleri ve insan hakları tanısı bağlamında, bir ülkenin vatandaşı bir başka ülke de güvenli yaşayabilme haklarına ya da güvencesine sahiptir. Aşağıda Avrupa Birliği ülkelerinden Hollanda için hak-sorumluluk ilişkisi örneği verilmiştir. Türkiye’de vatandaşın sorumluluğu sorgulanırken, yönetimin sorumluluğu aşağıda listelenenler kadar net değildir. Benzer bir düzenlemenin yapılması gerektiği kanaatindeyim.

Hollanda Devletinin, vatandaşa karşı sorumluluğunu ortaya koyan, E-Vatandaş Kalite Şartları İlkeleri: (United Nations Public Administration Network, 2018)

1. İletişim kanalları seçimi: Sayaç, mektup, telefon, e-posta, internet kullanımı sağlanır.

2. Şeffaf Kamu Sektörü: Vatandaşlar resmi bilgi edinmek için nereye başvuracaklarını bilir.

3. Hak ve Görevlere Genel Bakış: Vatandaşların hak ve görevleri açıkça bilinir.

4. Kişisel Bilgi Hizmeti: Özel bilgi, kişisel internet sitesi mevcuttur.

5. Uygun Hizmetler: Vatandaşlar sadece bir kez sunumu olan, proaktif olarak kişisel bilgi verir.

6. İzlenebilir Süreçler: İdari süreçlerin açıklığı ve şeffaflığı sağlanır.

7. Dijital Güvenilirlik: Güvenli kimlik yönetimi uygulanır ve elektronik belgeler güvenli şekilde saklanır.

8. Öğrenen Yönetim: İdare, hataları telafi eder ve öğrenir.

9. Sorumlu Yönetim: Vatandaşlar hizmeti karşılaştırarak hizmeti değerlendirir ve idareyi kontrol eder.

10. Katılım ve Yetkilendirme: İdare, vatandaşların katılımını ve idareye katkılarını teşvik eder ve vatandaş memnuniyetini sağlar.

Vatandaş açısından da, e-devletin kontrolündeki sorgulamalar kalite şartı ile bağlantılı olup hakları aşağıda listelenmiştir: (United Nations Economic Commission for Europe, 2018, s. 3)

1. İletişim Kanalının Seçimi: Bir vatandaş olarak, idare ile hangi yolla etkileşimde bulunacağımı kendim seçebilirim. İdare; sayaç, mektup, telefon, e-posta, internet gibi çok kanallı hizmet sunumunu, yani kullanılabilirliği sağlar.

2. Şeffaf Kamu Sektörü: Bir vatandaş olarak kamu hizmetlerine yönelik resmi bilgiler için nereye başvurulacağını biliyorum. İdare, tek elden-hizmet teslimatını garanti eder ve yanlış kapılara yönlendirmez, kusursuz davranır.

3. Hak ve Görevlere Genel Bakış: Bir vatandaş olarak hangi hak ve sorumluluklara sahip olduğumu biliyorum. İdare, haklarımın ve görevlerimin hepsinin yerine getirilmesini açıklık ilkesi içinde sağlar.

4. Kişiselleştirilmiş Bilgiler: Bir vatandaş olarak, güncel ve tutarlı eksiksiz bilgi almaya hakkım vardır. İdare, ihtiyaçlarıma göre uyarlanan uygun bilgiyi sağlar.

5. Uygun Hizmetler: Bir vatandaş olarak, proaktif bir şekilde sunulacak kişisel verileri bir kez vermeyi seçebilirim. İdare kaydettiği verileri açıklar, rızam olmadan veri kullanmayarak beni korur.

6. Kapsamlı Prosedürler: Bir vatandaş olarak idarenin nasıl çalıştığını ve süreci yönettiğini kolayca öğrenebilirim. Yönetim beni, izleme yoluyla dahil ettiği süreçlerden haberdar eder.

7. Güven ve Güvenilirlik: Bir vatandaş olarak idarenin elektronik olarak yetkin olduğunu kabul ediyorum. Güvenli kimlik yönetimini ve elektronik belgeleri güvenilir depolamayı garanti eder.

8. Vatandaşı Düşünen İdare: Bir vatandaş olarak iyileştirme için fikirler yazabilirim ve şikâyet ederek bilgilendiririm. İdare hataları telafi eder, hizmet ve süreçlerini geliştirmek için geri bildirim kullanır.

9. Sorumluluk ve Kıyaslama: Bir vatandaş olarak yönetimin çıktılarını ölçebiliyorum, kontrol edebiliyorum ve kıyaslayabiliyorum. İdare, performansına ilişkin kıyaslama bilgilerini aktif olarak tedarik eder.

10. Katılım ve Güçlendirme: Vatandaş olarak çıkarlarımı bilme ve karar verme sürecine katılıma davet edildim. İdare bu yetkilendirmeyi destekler ve gerekli bilgi ve araçların mevcut olmasını sağlar.

Dijital Dünya’nın temel konusu, kişisel verilerin korunması ve gizliliğinde, idarenin tam bir yasal koruma sağlamasıdır. Türkiye açısından da, devletin ve vatandaşın hak ve sorumlulukları yönüyle sürdürülen çalışmaların temel ilkelerinin netleştirilmesi ve protokoller oluşturularak merkezi erişime açılması, kamuoyunca bilinirliğinin sağlanması önem taşımaktadır. İnsan hakları ve demokratik kültürünü geliştirecek yaygın eğitim çalışmalarına, gerek beşeri gerekse kurumsal kapasite açısından eğitimin her basamağında önem vermek gerekmektedir. Çalışmaların başarısında katılımcı mekanizmalar çok önemlidir. 


Üye Ol



Üye Girişi