Zerrin Toprak Karaman

Prof.Dr, Dokuz Eylül Üni. İİBF.

zerrintoprak@gmail.com


01.01.2013 - 23:29
717
Yazı Boyutu:    

1977 yılında Dünya Sağlık Asamblesi (the World Health Assembly), çok önemli bir sosyal hedefi hükümetlerin önüne koyarak, “Herkes İçin Sağlık” çağrısı yapmıştır. Dünya Sağlık Örgütü(WHO), 2000 yılına kadar Dünyadaki herkesin sosyal ve ekonomik açıdan üretken bir hayat sürebilmesi için gerekli sağlık düzeyine erişebilmesini bir hedef olarak ortaya koymuştur. 1981 yılı “Herkes İçin Sağlık” temasının harekete geçirildiği bir doğum yılı olmuş ve Dünya Sağlık Asamblesi, 2000 yılına kadar Global Stratejik çalışmaların eylem planlarının hazırlanmasını başlatmıştır. Başka bir ifadeyle Global sözcüğünün içerdiği anlama uygun Dünyada topyekun bir seferberlik başlatılmıştır.

Bu seferberlik çağrısına esas teşkil eden çalışmaların felsefi dayanağında ortaya konulan önemli bir nokta “Herkes İçin Sağlık” anlatımının, hastalıkların ve yapılamazlıkların sona ermesi veya doktor ve hastabakıcıların herkesin sağlığını gözeteceği anlamına gelmediği aksine, sağlıklı olabilmeyi sağlayacak kaynaklara ve temel sağlık bakımlarına herkesin erişebilmesi anlamını içerdiğine ilişkin değerlendirmedir.

Bu hareket sağlığın evde başladığını, okulda, işyerinde her yerde sağlıklı kalabilmenin araçlarının belirlenmesi yanında, kişilerin kendilerinin ve ailelerinin hayatlarının biçimlenmesinde, hastalıklardan sakınma gereklerini dikkate alması ile de ilişkilendirildi.

1994 yılında küresel değişikliklerin ortaya çıkmasıyla Dünya Sağlık Örgütünün üye devletlerince, zorlukların aşılması ve fırsatların geliştirilmesi amacıyla 21 yüzyıla girerken, mevcut stratejide gerekli gözden geçirmeler kabul edilerek, 4 temel fonksiyon üzerinde durulmuştur. Bu temel fonksiyonlar;

Sağlığa öncelik verilmesi; Sağlıkla ilgili standartların oluşturulması; Devletlerin ulusal sağlık politikaları ve programlarını güçlendirmesi; Sağlık alanında bilginin ve teknolojinin kullanımının geliştirilmesi ve çalışmaların kolaylaştırılmasıdır.

Bütün bu çalışmaların sonucunda, “Birinci Basamak Sağlık” hizmetlerine odaklı stratejiden, sağlığı geliştirme stratejine uzanan insanların onurunu korumak ve yaşam kalitesi konuları geliştirmek temeline dayalı bir değişim ortaya çıkmıştır. Yaşam Kalitesi Standartları belirlenmiştir. Bu standartlar ucu açık olsa da temelde belediyelerin doğum ve ölüm dâhil çok çeşitli görevlerinin kalitesini artırma ve erişebilme ile ilişkilendirilmiştir. Bağlantılı olarak Dünya Sağlık Örgütü, 1986 yılında aslında kökleri eskilere dayanan “Sağlıklı Kent” kavramını kullanmıştır. Bu terim Avrupa Birliği tarafından anlamı geliştirilerek “insanın fiziki ve sosyal çevresinin sürekli geliştirildiği, hayatın bütün fonksiyonlarının birbirleri ve diğerleriyle ilişkilendirilerek geliştirildiği ve kaynakların maksimum potansiyelinin sağlandığı kentler” olarak kullanılmıştır. Kuşkusuz bu anlatımlarla, sağlığı çevreleyen yaşam kalitesi beklentileri öne çıkarken, herkes için sağlık anlatımı da tek başına insan sağlığı olarak anlaşılmama içeriğini iyice güçlendirmiştir. Bu bilgilere Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı web sayfalarından da erişilebilir.

Kamu sağlığı ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için tarım, sanayi, eğitim, konut ve haberleşme, gibi bütün çalışmalar yanında, “Herkes İçin Sağlık” sloganı fiziksel, duygusal, ruhsal, sosyal ve çevresel farklılıklardaki dengeyi sağlamaya yönelik bütünsel anlayışı ortaya koymaktadır.

İzmir EXPO 2020 adaylık teması olarak, Birleşmiş Milletler’in 21. yüzyıl için geliştirdiği geleceksenaryosu olan Bin Yıl Kalkınma Hedefleri arasında da yer alan “Herkes İçin Sağlık” konusu seçmiştir. Ancak konuya ilişkin yazılı beyanlar ve sunumlardan anlaşılan tema; temel sağlık hizmetleri, hastalıklar, çocuk ölümlerine odaklanılmış sağlık sorunları ile tamamlayıcı unsurlar olarak şehrin itibar mekânlarının görsellikleri üzerine çekimler gibi görünmektedir. Oysa seçilmiş sloganın dünyada içeriği ve anlamı yukarıda belirtildiği gibi sağlığa giden çok yönlü disiplinlerarasıadımlar olarak anlaşılmaktadır. EXPO delegelerinin de, İzmir- 2020 temasına bu şekilde bakmak isteyebilecekleri akılda tutulmalıdır.


* Dokuz Eyül Üniversitesi, İktisadi İdari Bilimler Fakültesi, Prof.Dr.


Üye Ol



Üye Girişi